GERSTAECKER | STUDIO ACRYL — een testrun door Robert Rost

testrun review STUDIO ACRYL huismerk Robert Rost

Als je als kunstenaar wilt werken met acrylverf is de keuze aan merken en soorten acrylverf enorm groot. Zo groot dat het soms lastig is te weten wat de verschillen precies zijn en een keuze te maken.

De viscositeit — hoe dik of dun de verf is — is meestal een belangrijk punt om een beslissing op te baseren, omdat de werkwijze of toegepaste techniek hiermee samenhangen. Bovenal is de kwaliteit van de verf van belang.

Vanuit mijn ervaring als schilder en docent deed ik op verzoek van GERSTAECKER een testrun met de STUDIO ACRYL acrylverf en onderzocht ik de eigenschappen van die verf. Aan bod kwamen o.a. kleurintensiteit en pigmentatie, kleurverschuiving en uitstraling, viscositeit, mengkracht, dekkingsgraad, lichtechtheid, hechting, glansgraad en de droogtijd.

GERSTAECKER | STUDIO ACRYL acrylverf

Voor een basispalet raad ik aan om te kiezen voor zowel een warme als een koude variant van de primaire kleuren met daarbij als aanvulling wit, enkele aardetinten en een Payne's grijs om diverse tonaliteiten te bereiken en bruinwaardes te verkrijgen.

Een lijstje met kleuren voor een basispalet:

204 Lemon yellow ○ 206 Cadmium yellow hue ○ 306 Vermillion ○ 310 Carmine red ○ 410 Ultramarine ○ 418 Coeruleum blue ○ 102 Titanium white ○ 602 Yellow ochre ○ Burnt Siena ○ 618 Burnt umber ○ 706 Black ○ 704 Payne's grey

Uiteraard kun je het palet uitbreiden met specifieke unieke kleuren die gewoonweg niet zelf te mengen zijn zoals Phthalo green, Phthalo blue en Magenta of kleuren die je fijn vindt om te gebruiken en niet eenvoudig zelf te mengen zijn.

Als mediums gebruikte ik de mediums van WINSOR & NEWTON™:

WINSOR & NEWTON™ | Professional™ MEDIUMS — voor acrylverf

Verder zijn goede penselen essentieel. Kies voor penselen met synthetisch haar, omdat dat de beste applicatie van acrylverf garandeert. Enkele suggesties:

Maar al te vaak wordt bij het werken met acrylverf gekozen voor penselen met varkenshaar. En dat is niet zo'n goed idee — de schubben van varkenshaar absorberen namelijk water, waardoor dit zich samen met de verf ophoopt in het penseel en de verf niet gelijkmatig uit het penseel vloeit. Dat geeft minder controle over de verf en maakt het moeilijk om strakker te werken.

Varkensharen penselen lenen zich wel goed voor dry brush & impressionistische technieken, waarbij de (droge) verf meer aan het penseel zit dan dat het echt wordt opgenomen door het penseel. De grofheid van het varkenshaar help hier dan juist om textuur te verkrijgen of de verf op een droge, sferische wijze te verdelen.

TIP! The best of both worlds krijg je met synthetisch haar, dat een vegan-friendly alternatief is voor natuurlijk varkenshaar. Een voorbeeld:

Raphaël® | L' IMPRESSIONNISTE penselen — synthetisch haar

Verder iets om je verf op te mengen. Dat kan van alles zijn, maar als je geen zin in schoonmaken hebt, is een wegwerp- of afscheurpalet fijn:

I LOVE ART | Afscheurpalet

En een drager, waarop je werkt. Ik werkte op acrylpapier en op paneeltjes:

TIP! Die paneeltjes zijn echt een aanrader. Universeel gegrondeerd katoen met een fijne structuur, gemaroufleerd (=geplakt) op MDF panelen van ca. 3,2 mm dik.

➽ Eerste indruk

Toen ik de verf voor het eerst zag, zat deze nog in de tube. Die verpakking wekte een vrij neutrale en sobere indruk — hij is namelijk niet heel fancy vormgegeven en de tubes zijn mat transparant, waardoor de kleur in de tube niet heel duidelijk naar voren komt.

Het zou mooi zijn als de tube wat transparanter zou zijn en deze de kleuren iets meer zou laten zien, maar een volledig transparante tube zou dan wel het zonlicht meer doorlaten en de houdbaarheid van de verf kunnen beïnvloeden — wellicht een goede reden voor de keuze van deze verpakking.

Als verf eenmaal uit de tube komt verdwijnt het sobere gevoel al snel en zien we juist een mooie acrylverf tevoorschijn komen die krachtig straalt.

Ik krijg zin om er mee aan de slag te gaan!

➽ Viscositeit

De viscositeit van STUDIO ACRYL kent een mooi midden tussen vloeibaar en stug — de verf komt soepel uit de tube. Zodra ik hem oppak met kwast of paletmes blijkt de verf romig en soepel en laat hij zich gemakkelijk verspreiden over de drager en vermengen.

Hoe een verf is samengesteld noemen we ook wel compositie — te vergelijken met de opbouw van een muziekstuk. Alle verven bestaan uit een mengsel van pigmenten en een bindmiddel, dat zorgt dat de pigmenten aan elkaar plakken en een consistente pasta vormen. Bij acrylverf is het bindmiddel een combinatie van acrylharsdeeltjes en water, een zogenaamde polymeeremulsie.

Het water voorkomt dat de acrylhars direct droogt en uithardt. De harsdeeltjes zijn van zichzelf transparant, maar lijken in het bindmiddel melkachtig van kleur doordat de toevoeging van water de lichtreflectie beïnvloedt. Een acrylbindmiddel is dik, vloeibaar en melkachtig wit als het nat is, maar vormt na droging een flexibele, kleurloze, transparante film.

De kwaliteit van een verf hangt af van de kwaliteit van de gebruikte pigmenten en bindmiddelen, maar ook van de hoeveelheid gebruikte pigmenten — de pigmentlading — en de receptuur in het algemeen. Ook de mate waarin een pigment is gemalen en in het bindmiddel is gewreven — de dispersie — bepaalt de briljantie van de verf.

➽ Kleurkaart

De kleurenkaart van STUDIO ACRYL is net als iedere verf van studie-/ studiokwaliteit een stuk kleiner dan de beschikbare kleuren van professionele acrylverf en je zult hier ook geen echte cadmiumkleuren of kobaltkleuren vinden — deze pigmenten zijn eenvoudig te duur voor een acrylverf van studiokwaliteit.

Dat gezegd — de STUDIO ACRYL geeft je een mooi en uitgebalanceerd spectrum van 32 kleuren:

4 soorten blauw en een turquoise (Turks blauw)
4 soorten rood en 1 oranje
5 soorten geel
4 soorten groen
1 magenta en 1 violet.
3 aardetinten
5 metalics
1 grijs, 1 zwart en 1 wit

Genoeg keuze aan varianten per kleur dus en er zijn mogelijkheden genoeg om zelf veel kleuren te mengen!

Voor een keuze van drie primaire kleuren zouden 418 Coeruleum blue, 204 Lemon yellow en 306 Vermillion kunnen dienen. Voor het werken met een systeem van zes primaire kleuren zou je hier 410 Ultramarine, 310 Carmine red en 206 Cadmium yellow hue aan kunnen toevoegen.

Op de afbeelding hierboven zie je een kleurencirkel die ik heb gemaakt met deze kleuren. De primaire kleuren die ik heb geselecteerd zijn helder en leveren ook sterke secundaire kleuren. Als toevoeging op de kleurencirkel heb ik de primaire en secundaire kleuren ook gereduceerd met wit.

Om inzicht te krijgen in de kleuren heb ik diverse varianten van dezelfde kleur gemengd met gebruik van steeds andere kleuren. Zo heb ik hier bijvoorbeeld groen gemengd met blauw en vier verschillende gelen, maar dan wel steeds een ánder blauw met een ánder groen als resultaat. Daarna heb ik de mengsels ook steeds gereduceerd met wit.

Die mengsels bestaan allemaal uit een verhouding van ca. 1:1. Ook hier kun je natuurlijk nog vele varianten op maken en een heel boek vol kleuren aanleggen als je wilt. Voor nu geeft het even genoeg inzicht voor mij en het laat goed zien hoe de verschillende kleuren hun eigen kenmerken invloed hebben op een mengkleur.

TIP! Ik raad je sterk aan om zelf ook dit soort swatches te maken, want het zal je veel inzicht geven over de eigenschappen van de kleuren in mengsels. Het is een leuke en ontspannen manier om meer te leren over kleur en uiteindelijk krijg je ook een handige referentie in handen om kleuren uit te kiezen als je aan het werk gaat.

Al deze mengkleuren zijn direct verkregen door de verf op een palet direct met elkaar te mengen.

Maar je kunt ook prachtige kleuren krijgen door transparante kleurlagen over elkaar heen aan te leggen en zo optisch te mengen.

Dit werkt het beste door het toevoegen van een vloeibaar medium om de kleur te verdunnen en er tegelijkertijd zorg voor te dragen dat de verf voldoende binding houdt. Ik gebruikte in in dit testje glaceermedium van WINSOR & NEWTON™.

Hier zie je:

414 Phthalo Blue over 306 Vermillion geeft paars
424 Phthalo turqoise over 414 Phthalo Blue geeft donker phthaloblauw
206 Cadmium yellow hue over 424 Phthalo turquoise geeft groen
316 Magenta over 206 Cadmium yellow hue geeft rood

➽ Briljantie en kleurkracht

Bij de kleurkracht van een verf kijken we hoeveel pigment er nodig is om een bepaalde kleurconcentratie te bereiken. Als kunstenaars willen we namelijk graag dat onze verf een sterke kleurkracht heeft zodat die niet aan kleurintensiteit inboet als we hem gaan verdunnen of vermengen met andere kleuren. Een verf met een goede kleurkracht levert mooie, kleurrijke mengsels op; verf met een zwakke kleurkracht levert grauwe en zwakke mengkleuren op.

Een manier om de briljantie en kleurkracht te onderzoeken is door de kleur te bekijken in zowel de massatoon — de kleur van de verf zoals deze uit de tube komt — als in de ondertoon — als verf is verdund met water of een vloeibaar medium.

Bij STUDIO ACRYL ziet de verf er direct uit de tube qua de massatoon sterk briljant uit — zowel in dikke klodders, vlak uitgestreken met een paletmes of aangebracht een kwast. De verf oogt helder, fris en de kleur straalt krachtig,.

In natte toestand zien kleuren er altijd wel dieper en briljanter uit dan in gedroogde toestand. Zo hier ook bij deze verf. Zodra de verf gedroogd is verdwijnt de diepe kleur enigszins en droogt de verf wat matter op. Bij een dunne laag verf is dit niet echt merkbaar, bij dikker lagen is dit wel duidelijk te zien.

Dit heeft niet zozeer met de kleurconcentratie of kleurkracht te maken, maar vooral doordat de verf matter opdroogt. Je kunt dit gemakkelijk aanpassen naar eigen wens door het toevoegen van een glansmedium.

We kunnen uiteraard wel een constatering maken over de algemene kleurkracht van een type verf, maar binnen een kleurkaart vinden we sowieso ook altijd verschillen in kleurkracht tussen de verschillende kleuren.

Een Phthaloblauw is nu eenmaal veel kleurkrachtiger dan een Ceruleanblauw, dit komt door het type pigment dat is gebruikt om de kleur te maken.

Een manier om de kleurkracht te ontdekken is om te zien hoe sterk de kleur blijft in een mengsel met ca. 50%. Titaanwit — we noemen dit reduceren met wit. Door het reduceren wordt ook de ondertoon van de kleur zichtbaar.

Die ondertoon wordt ook duidelijk wanneer de kleur wordt verdund met een beetje water of medium. Maar omdat te veel water ook de binding van de verf ondermijnt, zal ik hier de verf verdunnen met een vloeibaar medium, zodat de binding intact blijf.

In de afbeelding hieronder zie je twee soorten blauw die ik beiden in zeven stappen steeds verder heb gereduceerd met 50% Titanium white. Zoals je duidelijk ziet is 414 Phthalo bue een veel krachtiger blauw dan 418 Coeruleum blue.

1 — 100% blauw
2 — 50% blauw + 50% Titanium white
3 — 25% blauw + 75% Titanium white
4 — 12,5% blauw + 87,5% Titanium white
5 — 6,25% blauw + 93,75% Titanium white
6 — 3,125% blauw + 96,875% Titanium white
7 — 1,56% blauw + 98,44% Titanium white
8 — 0,78% blauw + 99,22% Titanium white

418 Coeruleum blue is dus een veel minder dominante blauw dan 414 Phthalo blue.

In de swatches hieronder zie je een groenmengsels van 418 Coeruleum blue met 208 Genuine yellow in verschillende verhoudingen.

In het swatches hieronder heb ik aan de kleur 306 Vermillion steeds een beetje 414 Phthalo blue toegevoegd om te zien hoe deze kleuren elkaar beïnvloeden in een mengsel.

Dit blauw is trouwens zo dominant dat een heel klein beetje, ter grootte van een halve speldenkop al heel veel effect heeft op het mengsel!

Om iets over de kleurkracht van de STUDIO ACRYL te kunnen zeggen heb ik ook gekeken naar de massatoon en ondertoon van de verf en deze vanuit mijn ervaring beoordeeld. Daarnaast heb ik ook meerdere mengsels gemaakt bestaande uit diverse contrasterende kleuren om te zien hoe dominant sommige kleuren zijn.

Alles tezamen om ik tot de conclusie dat de kleurkracht van de STUDIO ACRYL sterk is en niet snel leidt tot grijzige of modderige mengsels.

➽ Glansgraad

Vanuit de tube heeft de verf in natte toestand een mooie glans, waardoor de kleuren briljant ogen. Net als iedere acrylverf droogt de verf op met een satijnglans en hoe dikker je de verf opbreng, hoe matter deze lijkt te drogen.

Als je wilt dat je verf opdroogt met meer glans, dan kun je eenvoudig een glansmedium toevoegen — dat kan een vloeibaar medium of een gelmedium zijn.

➽ Kleurverschuiving

Iedere acrylverf zal een kleurverschuiving vertonen tijdens het drogen en zal in natte toestand anders ogen dan in droge toestand. Dat is altijd zo bij acrylverf en heeft te maken met het bindmiddel dat wordt gebruikt bij acrylverf.

Het bindmiddel van acrylverf is een acrylaatharsdispersie, een synthetisch product, dat bestaat uit kleine bolletjes kunststof die door weekmakers of filmvormers kleverig zijn gemaakt. Door het water in het bindmiddel ziet dit er in natte toestand melkachtig uit is en wordt het helderder naarmate het droogt. Doordat het water verdampt tijdens het droogproces zal het bindmiddel meer transparant worden en zodoende zal de kleur van acrylverf donkerder worden.

Deze kleurverschuiving kan minder opvallend zijn bij lichtere kleuren — zoals geel — en meer opvallend bij donkerdere kleuren — zoals Ultramarijn blauw. De mate van kleurverschuiving is per soort acrylverf verschillend, omdat er simpelweg verschillen zitten tussen de soort en kwaliteit van de gebruikte bindmiddelen.

Als test heb ik een variëteit aan kleuren dun aangebracht op een vel. Na droging heb ik hier twee weken later nogmaals dezelfde verf op dezelfde wijze naast gezet en direct een foto genomen om enige kleurverschuiving inzichtelijk te maken.

Conclusie: na twee weken is er nauwelijks kleurverschuiving waar te nemen.

NB De kleurverschuiving waarover hier wordt gesproken heeft hier niets te maken met de lichtechtheid van de verf. Bij een slechte of matige lichtechtheid verschuift of verbleekt een kleur in de tijd onder de invloed van UV in het licht.

➽ Krimp

Acrylverf droogt door verdamping. Naarmate het water uit de verf verdampt, smelten de acrylpolymeerbolletjes samen tot een ononderbroken film en zal de verflaag aan volume inboeten. De laag zal ook aan de randen iets intrekken terwijl het mengsel droogt en krimpt. Hoe dikker de verf wordt aangebracht, hoe duidelijker deze veranderingen zullen zijn. Dit betekent ook dat penseelstreken veel minder uitgesproken zullen worden zodra de verf is opgedroogd.

Als je texturen of expressieve toetsen wilt behouden, kun je een gelmedium of textuurmedium aan je verf toevoegen. Met zwaardere versies van deze middelen kun je hele dikke lagen acrylverf bouwen, die je na droging zelfs nog kunt bewerken met een mesje.

In de test heb ik enkele samples gemaakt waarbij ik de STUDIO ACRYL dik heb aangebracht, heb verdikt met een gelmedium, een structuurmedium en een modelling paste. Dit om te laten zien hoe je met maar een klein beetje verf en zo’n medium mooi dikke structuren kunt krijgen, zonder dat deze tijdens het drogen inzakken.

TIP! Zie voor de test met de modelling paste de afbeelding bij het stukje over droogtijden.

➽ Droogtijd

De droogtijd van acrylverf hangt af van verschillende factoren, zoals de samenstelling, de luchtvochtigheid en temperatuur in de werkruimte, de absorptiegraad van de ondergrond en de dikte van de aangebrachte verf. Een dikkere laag acrylverf kent uiteraard een langere droog- en uithardingstijd.

De droogtijd wordt ook wel bepaald door het pigment dat is gebruikt voor een kleur en of de kleur transparant of dekkend is. Rode en gele kleuren drogen meestal langzamer dan blauwe kleuren of aardetinten. Meestal is de verf na ongeveer 10 minuten handdroog en volledig uitgehard na 3 tot 4 dagen, maar je kunt al extra lagen toevoegen zodra de verf handdroog is. Vernis kun je na minimaal 4 dagen worden aanbrengen. Het gebruik van een acrylmedium kan naargelang het medium dat is gebruikt de droogtijd versnellen of vertragen. Breng acrylverf niet aan bij temperaturen lager dan 10 °C.

1 — Phthalo blue puur, aangebracht in dunne laag — droogtijd ca. 4 min.
2 — Phthalo blue puur, aangebracht in iets dikkere laag — droogtijd ca. 40 min.
3 — Phthalo blue puur, aangebracht in zeer dikke laag — droogtijd ca. 2 uur en 40 min.
4 — Phthalo blue verdund met vloeibaar medium, aangebracht in dunne laag — droogtijd ca. 2 min.
5 — Phthalo blue verdikt met gelmedium, aangebracht in dikke laag — dunne delen droogtijd ca. 2 uur. dikke delen droogijd 5,5 uur
6 — Phthalo blue verdikt met modelling paste, aangebracht in dikke laag — droogtijd ca 4,5 uur

➽ Dekkingsgraad

In deze test heb ik alle kleuren op een strook gezet die half wit en half zwart is geverfd.

Het geeft een duidelijk beeld van de transparantie en dekkingsgraad van de kleuren als deze dun zijn aangebracht. Indien je ze iets dikker aanbrengt krijg je natuurlijk al snel een betere dekkingsgraad. Zowel transparantie als dekkingskracht zijn beiden goede eigenschappen van een kleuren en kunnen specifiek worden ingezet bij bepaalde technieken.

Op de strook zien we dat de bruine kleuren, het Payne's gray, Titanium Wit, Permanent green light, Olive Green, Violet en Black stevig dekken. Gele kleuren zijn trouwens nooit heel dekkend, behalve cadmiumgelen, maar die zitten niet in dit gamma.

➽ Haal het beste uit je verf!

Aangezien acrylverf een verf is op waterbasis wordt er door het gros van de gebruikers slechts gewerkt met water om de verf te verdunnen. Wordt er echter meer dan 25% water toegevoegd dan zal elke acrylverf de binding verliezen en geen mooie verffilm meer kunnen vormen. De verf wordt als het ware uit elkaar getrokken. Daarmee gaan ook kwaliteiten als hechtingskracht, lichtechtheid, glansgraad en kleurkracht verloren.

Wil je meer uit je verf halen en beschikking hebben over meer mogelijkheden om met acrylverf te werken? Gebruik dan een medium. Met een vloeibaar medium kun je acrylverf verdunnen, met een gelmedium of een modelling paste kun je de verf sterk verdikken. Doordat de binding intact blijft bij het gebruik van deze middelen ontstaan zeer mooie verflagen. De transparante verffilms die je kunt aanbrengen met acrylverf vermengd met een vloeibaar medium krijg je gewoonweg niet met het gebruik van enkel water!

Op de afbeelding boven kun je zien dat acrylverf enkel verdund met water binding verliest en er wat schraal uitziet — de verf wordt uit elkaar getrokken en verliest samenhang. Er vormt zich geen echte verffilm en de verf trekt ín het papier.

De acrylverf die verdund is met een vloeibaar medium blijft mooi gebonden en vertoont een samenhang. Ook oogt de kleur mooi helder en vormt er zich een mooie verffilm die óp het papier ligt. Dit kun je ook goed zien als je in de verflaag krast.

Zoals we eerder al zagen levert STUDIO ACRYL aangelengd met een vloeibaar acrylmedium ook transparante glanzende kleurlagen op waarmee je prachtige kleureffecten kunt krijgen — ook dit is een groot voordeel van het gebruik van een medium!

TIP! In het voorbeeld boven zie je het effect dat je krijgt als je een aantal glaceerlagen, aangelengd met een vloeibaar medium op elkaar aanbrengt en dan in de natte glaceerlagen druppels water laat vallen.

➽ STUDIO ACRYL van GERSTAECKER is een mooie, kleurkrachtige en soepele verf met een gemiddelde viscositeit.

De kleuren leveren onderling mooie, heldere en briljantje mengkleuren op. Daarom zijn ze perfect voor het experimenteren met de kleurenleer en het aanleren van de beginselen van acrylschilderen. En deze verf is een ook een aanrader voor gevorderde kunstenaars — en grootverbruikers — die een goede verf voor een betaalbare prijs zoeken.

Bovendien kan deze verf zich qua kleurintensiteit en viscositeit goed kan meten met de studiokwaliteit van bekende A-merken. Qua prijs behoort STUDIO ACRYL tot de goedkoopste acrylverven op de markt van deze kwaliteit.

TIP! Zoek je een veel vloeibaardere verf wilt voor een voordelige prijs? Dan raad ik je aan de NEO acrylverf van GERSTAECKER eens uit te proberen!

Over Robert

Robert Rost is professioneel schilder en woont en werkt in Rotterdam. Hij heeft een staat van dienst op het gebied van muurschilderingen, studioschilderijen & portretten.

Naast zijn schilderpraktijk heeft hij veel ervaring met de kennisoverdracht over schildermaterialen en -technieken. Zo heeft hij lesgegeven aan de Willem de Kooning academie in Rotterdam en zette hij The Fine Art Collective op in Nederland, waarmee hij jarenlang vele academies en kunststudenten ondersteunde met clinics en projecten over materiaalgebruik in samenwerking met musea en professionele kunstenaars.

Nog steeds ontplooit hij veel activiteiten met betrekking tot educatie en training, maar nu meer gericht op kunstenaars, docenten en bedrijfspersoneel. Met zijn grote passie voor schilderen heeft hij zich met veel onderwerpen en thema's beziggehouden, maar de laatste tijd legt hij zich voornamelijk toe op het thema Crowdpainting.

Meer van Robert?

Hij nodigt je van harte uit hem te volgen:

Website — Robert Rost
Instagram — Robert Rost