Siegfried Woldhek is een gerenommeerd portrettist, bekend van de vele portretten die hij sinds 1976 tekent voor onder meer Vrij Nederland, de NRC en de New York Review of Books.
Zijn werk word dikwijls geëxposeerd en is in verschillende bundels gepubliceerd. Hij was een officiële spreker op de TED-conferentie in Los Angeles en zijn TED-talk over het gezicht van Leonardo da Vinci is al meer dan een miljoen keer bekeken. De laatste jaren maakt hij in toenemende mate vrij werk.
Siegfried heeft een enorme ervaring met aquarel en inkt, maar werkt ook graag met acrylverf en waterafdunbare olieverf.
Robert Rost zocht hem namens GERSTAECKER thuis op — in deze BLOG lees je z'n interview. En je vind er een tip voor de online cursussen die Siegfried bij de Pronk Academie geeft.
TIP! Exclusief voor GERSTAECKER kun je die cursussen in april en mei met 10% korting volgen!
Robert Rost sprak met Siegfried Woldhek over het werken met aquarelverf — of waterverf, zoals hij het noemt. Ook zijn materiaalgebruik, kleurkeuzes en andere aspecten van het vak komen aan bod.
Graag bedanken we hem voor zijn gastvrijheid om ons bij hem thuis te ontvangen en zijn medewerking aan dit interview te verlenen.
► Siegfried Woldhek — over portretten in opdracht
Robert — 'Waarom werk je zo graag met aquarelverf en inkt?'
Siegfried — 'Dat is eigenlijk puur praktisch; voor Vrij Nederland en de NRC moet het werk altijd snel klaar zijn en is het gegeven van het onderwerp altijd duidelijk. Waterverf en pen en inkt zijn dan een heerlijk medium.
Vrij werk is een heel andere tak van sport — er liggen veel vragen open: op welk formaat wil ik werken, welk onderwerp kies ik en waarom, welk medium, etc. Hier probeer ik ook met acrylverf en waterafdunbare olieverf te werken.'
Robert — 'Dus aquarelverf is goed voor reproductie?'
Siegfried — 'Vandaag de dag zeker. In het begin werkte ik alleen in pen en inkt en leverde ik het werk altijd met de hand aan op de redactie. Iets later, toen ik veel reisde, begon ik het ook door te faxen. Eind jaren tachtig was Vrij Nederland de eerste die zijn boekenbijlage ook in kleur uitbracht.'
Robert — 'Let je dan ook weten welke kleuren aquarelverf het beste zijn om te gebruiken qua reproductie?.
Siegfried — 'Nee, dat zeker niet. Dat bekijken ze maar bij de drukker.'
► Siegfried Woldhek — over vogels als inspiratie
Robert — 'In je vrije werk zien we veel natuur.'
Siegfried — 'Ja, ik heb biologie gestudeerd en kijk vanaf mijn vroege jeugd al naar vogels. Dat vind ik heerlijk.'
Robert — 'Kijk je dan met het oog van een bioloog of dat van een schilder?'
Siegfried — 'Afbeeldingen van vogels zijn geen kunst, hè. Er hangen musea vol met landschappen, portretten, stillevens of naakten, maar er zijn geen afdelingen met afbeeldingen van vogels. Terwijl vogels wel heel emotioneel zijn voor veel mensen en mensen veel gevoel en belevenissen hebben bij vogels.
Ik vind het dan interessant om te kijken hoe ik dat kan afbeelden. Dus hoe breng je nou iets van die emotie in het werk. Daar ben ik nu mee bezig.
Een afbeelding van een vogel is in het gunstigste geval een mooi plaatje en roept verder niets op. Ik vind het interessant om het juist verder te verkennen. Ik denk dat onze emotie met vogels te maken heeft met het feit dat ze een verbinding zijn tussen hemel en aarde. Ze zijn van oudsher aanzeggers van geluk, of juist ongeluk, of hebben een symbolische betekenis. Hoe kan je dat gevoel nou op het doek brengen?'
Robert — 'Dus je maakt die werken dan toch duidelijk met een kunstenaarsoog.'
Siegfried — 'Ja, dat zit 'm veel meer in de compositie, de afmetingen, het kleurgebruik en bijvoorbeeld de houding van de vogel. Er zijn er maar heel weinig die daarin geslaagd zijn in het verleden, om iets van die lading over te brengen. Het enige voorbeeld dat ik daarvan ken is John James Audubon.'
► Siegfried Woldhek — voorbij de representatie
Robert — 'In je portretten ga je ook verder dan alleen de representatie van het gezicht.'
Siegfried — 'Een tekening begint altijd met een idee. Een gelijkend portret tekenen is door iedereen te leren, maar wat zegt dat verder op zich. Het is natuurlijk heel leuk om te doen, maar als ik een portret voor de krant teken van bv. een auteur, dan probeer ik een portret te verzinnen dat qua gelaatsuitdrukking, compositie, kleurgebruik etc. te maken heeft met het laatste boek. Dat bepaalt dan hoe die persoon kijkt, hoe die belicht wordt; dat is allemaal ten functie van.
Zo maakte ik een tekening van Allen Ginsberg en Jack Kerouac, op basis van hun intensieve briefwisseling, waarbij die twee koppen in elkaar overvloeien.
Een tekening van Herman Koch maakte ik helemaal in één lijn; dit had te maken met zijn boek. Voor allebei dus een heel andere benadering, waarbij het erom gaat dat het idee van het boek duidelijk wordt.
Het begint dus bij het idee en daarbij zoek ik dan de beelden, het materiaal en de werkwijze.'
Robert — 'Hoe lang ben je met zo’n tekening bezig?'
Siegfried — 'Van begin tot eind ongeveer 6 tot 8 uur.'
► Siegfried Woldhek — over zijn materiaalgebruik
Robert — 'Welke eisen stel je eigenlijk aan je materialen?'
Siegfried — 'Ik ben niet geschoold en in het begin wist ik niets van materialen. Door te leren van andere kunstenaars, hun werk te bekijken en door veel te proberen heb ik erover geleerd.
Ik ben op zoek naar materiaal dat lekker werkt. Qua papier kom ik toch steeds weer terug bij Arches — het 300 g/m² grain fin werkt echt heerlijk. Het is lekker stevig, beide kanten zijn te gebruiken en kunnen veel hebben. Je kunt er in gommen of hooglichtjes met een mesje uitschrapen, je kunt het zelfs onder de kraan afspoelen en met de afwasborstel schoonmaken; het papier kan het allemaal hebben. Het heeft ook een hele goede sizing. Waterford en anderen zijn ook prima, maar dit bevalt me goed.
Qua waterverf kies ik de professionele kwaliteit vanwege de intensiteit van de kleuren en hoge pigmentatie. Ik kies meestal voor WINSOR & NEWTON™ of DANIEL SMITH. De lichtechtheid is tegenwoordig eigenlijk bij alles wel goed, daar let ik niet zo op. Ik werk met een beperkt aantal kleuren zoals gebrande omber, gebrande Sienna, twee gelen, twee blauwen, twee roden, Alizarin crimson, Permanent rose en ik gebruik veel Indigo.
Ik werk heel weinig met groen, maar heb altijd wel wat Viridian green of Winsor green erin zitten, maar meer als mengkleur en gebruik het verder haast niet.'
Robert — 'Gebruik je ook de granulerende eigenschappen van aquarel?'
Siegfried — 'Jazeker. Ik gebruik het veel in donkere achtergronden. In een portret van Kees Fens gebruikte ik bijvoorbeeld Potters pink.'
Robert — 'Je kiest dus duidelijk voor goede kwaliteit verf en papier. Hoe zie je dat bij penselen?'
Siegfried — 'Voor mij is het papier het belangrijkste, het penseel is nummer twee en verf staat op drie.
Het is bij het penseel voor mij niet zozeer de kwaliteit die het belangrijkste is, als wel de voorspelbaarheid: dat het penseel doet wat je wilt. Marterharen penselen zijn bijvoorbeeld supermooi en nemen heel veel water op, maar ze laten voor mij het water te moeilijk los. Oosterse kalligrafiepenselen vind ik heel fijn. Ze zijn qua kwaliteit soms een beetje onvoorspelbaar, maar ze nemen water heel goed op en laten het heel ook heerlijk lopen voor wassingen of andere delen.
Ik probeer penselen en als ik denk: die snap ik, dan is die bruikbaar. Ze kunnen heel goedkoop of juist duur zijn. Dat maakt niet uit. Als ik op pad ben met andere kunstenaars, dan kom je ook van alles tegen. En een takje of een creditcard lenen zich ook heel goed om bepaalde effecten aan te brengen.'
► papier, penselen, aquarelverf & inkt — enkele suggesties
► Siegfried Woldhek — waterverf gaat over water!
Siegfried — 'Aquarelverf is trouwens waterverf — en waterverf gaat over water! Dat is wat veel mensen vergeten die ook toelichting geven. Je moet dat water snappen en als je dat doorhebt, wordt het opeens heel simpel.'
Robert — 'Het water is onvoorspelbaar en heeft een flow.'
Siegfried — 'Als je wilt kleuren kun je dat met alle materialen mooi doen en bepaal jij precies waar die kleuren komen. Maar bij waterverf laat je dat samen met het water gebeuren.'
Robert — 'Wat is die relatie met het water dan, wat brengt je dat?'
Siegfried — 'Ja, lol vooral — je speelt met het water en het verrast je ook. Het maakt het ook makkelijker allemaal.'
Robert — 'Het water heeft zijn eigen wil. Brengt het water ook losheid in het werk en het werkproces?'
Siegfried — 'Als je dat aankunt, zeker, want ook met waterverf kun je heel keurig kleuren. Maar ik denk dan waarom zou je dan waterverf gebruiken?'
Robert — 'Snap je de grilligheid van het water dan inmiddels?'
Siegfried — 'Ik denk wel dat ik het inmiddels snap. Maar het hangt wel samen met het papier en de kwast.'
► Siegfried Woldhek — een advies voor beginnende tekenaars & schilders
Robert — 'Wat zou je advies zijn voor beginnende schilders?'
Siegfried — 'Zorg voor goed papier, qua kwasten zou ik zeggen een puntig, rond penseel nr. 8 dat flink veel water kan bevatten en een soortgelijk penseel maar veel groter, bijvoorbeeld een Oosters penseel.
Geef die hele kleine penseeltjes zoals 0 of 00 maar aan iemand aan wie je een hekel hebt.
Ik heb ook de boekjes Lekker tekenen en Lekker waterverven gemaakt waar heel veel tips en adviezen in staan.'
Robert — 'Een goede tip zou eigenlijk ook zijn om jouw online cursus waterverven of online cursus portretten maken bij Pronk Academie te volgen, want daar krijg je heel veel informatie direct uit jouw hand over materialen, technieken en kleuren.
Mooi ook om te zien hoe eenvoudig en zonder poespas je het daar maakt voor de mensen.'
Siegfried — 'Dank je. Ik vind het heerlijk om te waterverven of tekenen. Ik vind dat gevoel fantastisch — en dat breng ik graag over!
Siegfried — 'Bij aquarelverf blijf ik altijd weer nieuwe dingen uitproberen. Dat is ook een valstrik, want uiteindelijk moet je toch ook gewoon dingen maken.'
Robert —'Toch is het vrij algemeen bij kunstenaars om met materialen te experimenteren. Heb je mooie ontdekkingen gedaan?'
Siegfried — 'Ik kreeg van een collega ooit een echt, mooi bisterpoeder, van vet dat uit een schoorsteen was geschraapt. Dat is schitterend spul en blijft oplosbaar, ook na vijf maanden nog.
Hier heb ik toen in mijn portret van bijvoorbeeld Mulisch een mooie dikke laag mee opgezet die ik daarna weer deels ben gaan oplossen, wat een mooie gelaagdheid gaf. Dat spul is niet meer beschikbaar, dus ik ben er heel zuinig op.'
Robert — 'Zijn er kunstenaars die je wat aquarel betreft veel hebben geleerd door naar hun werk te kijken?'
Siegfried — 'Zeker, een goede is Andrew Wyeth. Zijn aquarellen zijn heel bijzonder, mooi kleurrijk en mooi contrastrijk ook. Grote delen blijven wit en met mooie aardse kleuren brengt hij er dan vegen in. Heel mooi is dat.'
Bij de Pronk Academie geeft Siegfried Woldhek deze twee online cursussen — aanraders!
- online cursus waterverven
Waterverf — aquarelverf — is een prachtig medium, het is bovendien goedkoop en gemakkelijk mee te nemen. Siegfried Woldhek heeft in de loop der jaren gemerkt welke aspecten echt belangrijk zijn om met plezier en resultaat te waterverven. En welke afleiden of blokkeren. Hij laat dat zien in deze online cursus: je ervaart direct hoe flexibel en gemakkelijk waterverf kan zijn.
- online cursus portretten maken
Je kunt een goed
portret maken met simpele middelen. Je hoeft echt niet eerst heel veel te leren
over olieverf, waterverf of houtskool of daar een virtuoos in te zijn.
In de cursus vertelt
Siegfried Woldhek en laat hij zien wat hij zelf graag jaren geleden had willen
weten. Zaken die veel belangrijker zijn, wat hem betreft, dan techniek of
kennis van anatomie en de plek van neus en ogen.
In 21 filmpjes en een lange demonstratiefilm word je meegenomen in het proces om te komen tot een goed portret.
Meer info over de Pronk Academie vind je hier.
Speciaal voor onze lezers biedt de Pronk Academie gedurende de maanden april en mei een korting van €10,- per cursus als je via de volgende links bestelt:
Nadat je betaald hebt, verschijnt er een pagina waar je een account kunt aanmaken. Daarmee kun je inloggen en de cursus volgen. Je ontvangt ook een informatiemail.
NB Vanzelfsprekend heb je na aankoop veel langer de tijd dan enkel april en mei om de cursussen daadwerkelijk te volgen!
De materialen voor deze cursussen schaf je bij GERSTAECKER via de Pronk Academie ook aan met een aantrekkelijke korting, natuurlijk!
Siegfried Woldhek (1951) legt zijn ideeën vast in tekeningen en vernieuwende organisatievormen.
Na zijn biologiestudie werkte hij voor de Vogelbescherming, eerst als bioloog en later als directeur, van 1985 tot 1990. Van 1990 tot 1998 was hij directeur van het WWF Nederland en tot 2002 directeur van het Action Network van het internationale WWF.
In de periode van 2002 tot 2011 startte en leidde hij de internetorganisatie NABUUR.com.
Hij is bekend van de vele psychologische portretten die hij sinds 1976 tekent voor onder meer Vrij Nederland (literaire portretten), de NRC (politieke prenten, sporters) en de New York Review of Books. De laatste jaren maakt hij in toenemende mate vrij werk.
Zijn werk wordt dikwijls geëxposeerd en is in verschillende bundels gepubliceerd. Het Metropolitan Museum in New York, het Letterkundig Museum in Den Haag en de Atlas van Stolk in Rotterdam hebben portretten van zijn hand opgenomen in hun collecties.
Hij was een officiële spreker voor de TED-conferentie in Los Angeles en zijn TED-talk over het gezicht van Leonardo da Vinci is al meer dan 1 miljoen keer bekeken.
Op zijn website vind je meer dan 1700 werken van Siegfried Woldhek, gedigitaliseerd en gearchiveerd!
© 2026 — tekst: Siegfried Woldhek, Robert Rost & redactie Gerstaecker NL | © 2026— beeld: Siegfried Woldhek, TED-talk, Robert Rost & redactie Gerstaecker NL